Gevelaantasting door spechten en halsbandparkieten
Soms krijg je als leverancier van systemen en producten te maken met uitdagingen uit onverwachte hoek. In uitzonderlijke gevallen, met name tijdens het territoriumseizoen, verwarren spechten gevelisolatiesystemen met hout: tikken op de isolatielaag klinkt voor de spechten hetzelfde als tikken op een boom. En dus tikken ze er soms een gat in. De spechten ontdekken dan hun ‘vergissing’ en vertrekken. Wanneer er in die omgeving ook halsbandparkieten aanwezig zijn, kan het gebeuren dat zij van dat gaatje een nest maken in de gevel.
Gevelaantasting dient te worden hersteld en dat is relatief eenvoudig. Waterindringing kan namelijk op den duur de schade vergroten. Het is een vervelend probleem voor huiseigenaren en woningcorporaties met wie wij graag zakendoen. En dus ook een probleem dat ons bezighoudt. Uiteraard zijn hier oplossingen voor aanwezig.
Samen met de andere leden van de Bond voor Pleisterbouw zijn wij een landelijk onderzoek gestart naar de grootte en de oorzaken van gevelaantasting en de mitigerende maatregelen die hiervoor effectief zouden kunnen zijn. We hebben hiervoor ecologisch adviesbureau Unitura en Arcadis ingeschakeld. Bovendien hebben we voor de hand liggende vragen geformuleerd met bijbehorende antwoorden, zie onderstaande FAQ.
FAQ Vogelschade
De beschadigingen veroorzaakt door spechten en halsbandparkieten bestaan uit één of meerdere, vrij ronde gaten in de gevel. Meestal zit zo’n gaatje op de hoek van het gebouw en wat hoger op de gevel.
Het lijkt erop dat spechten gaten maken om twee redenen: (1) om te roffelen met hun snavel om hun territorium af te bakenen en (2) om larven en andere insecten van de gevel te plukken. Ze ontdekken dan dat roffelen op een gevel met houten of pleisterachtige afwerking een vergelijkbaar geluid oplevert als roffelen op een boomstam en zo ontstaat de drang om een gat te maken.
Halsbandparkieten nemen in sommige gevallen het gat in de gevel van de specht over en maakt het wat groter tot een nest.
Spechten leven door heel Nederland. Deze beschermde diersoort is territoriaal: ze tolereren geen andere spechten in hun gebied. Als waarschuwing voor andere spechten roffelt de specht daarom op boomstammen en takken. Ook is de specht op zoek naar larven in het hout. Insecten die zich opwarmen in de zon op boomstammen of gevels zijn gewaardeerd voedsel (Lees hier meer informatie over spechten bron: Vogelbescherming Nederland).
Halsbandparkieten zijn een invasieve vogelsoort, die we in Nederland pas kennen sinds de jaren ‘70. Ze komen vooral voor in het westen van Nederland en in het bijzonder in de Randstad. Het is een groepsdier dat zich in menig park ophoudt. Halsbandparkieten maken geen holen, maar nemen bestaande holen in gebruik en passen ze soms aan (Lees hier meer informatie over halsbandparkieten bron: Vogelbescherming Nederland).
De mogelijke oplossingen hangen sterk af van de specifieke omstandigheden van het gebouw en de omgeving. Het kan variëren van technische oplossingen waarbij de specht permanent wordt verjaagd tot het verleiden van de vogels om elders te roffelen. Voor de juiste oplossingen is advies van een ecologisch adviesbureau als Unitura aan te raden. Unitura kan dan tevens de juiste maatregelen voorstellen.
Een snelle reparatie is aan te bevelen. Dit verkleint de kans dat de specht terugkomt en dat halsbandparkieten het gat eventueel gaan bewonen. Het risico is anders aanwezig dat het gevelsysteem wordt aangetast, daarom adviseren wij om contact op te nemen met het applicatiebedrijf dat het gevelisolatiesysteem heeft aangebracht. Voor advies en/of het melden van schade aan de gevel, neem contact op met ecologisch adviesbureau Unitura: spechtenparkietenmeldpunt@unitura.nl.
Als er minerale gevelstrips zijn toegepast is de schade zo goed als onzichtbaar te repareren.
Is de gevel met pleisterwerk afgewerkt, dan kan de reparatie wat lichte sporen achterlaten.
Bij zowel minerale gevelstrips als pleisterwerk geldt: er komt geen hak- of breekwerk aan te pas en het is relatief snel uitgevoerd.
Als het gat tijdig wordt gerepareerd dan heeft het geen invloed op de technische status. De isolatielaag is op die kleine plek wat dunner dan oorspronkelijk, maar dat heeft nauwelijks invloed op de isolatiewaarde. Als het gat langer aan weer en wind is blootgesteld kan vocht achter de afwerklaag ‘kruipen’, waardoor deze plaatselijk los kan komen. Het is dus raadzaam het gat zo spoedig mogelijk te laten repareren. Neem hiervoor contact op met het applicatiebedrijf dat het gevelisolatiesysteem heeft aangebracht.
Aantasting van een gevel door externe factoren, zoals vernieling of extreme natuurinvloeden, is nooit uit te sluiten. Wel is het risico te verkleinen door het nemen van mitigerende maatregelen. Het door de Bond voor Pleisterbouw geïnitieerde onderzoek van Arcadis en Unitura heeft tot doel om te bepalen wat de meest effectieve maatregelen zijn.
Onze gevelisolatiesystemen worden al 40 jaar in Nederland verkocht. Het aantal bij ons bekende schadegevallen is zeer beperkt, en de meeste schade is snel en vrij eenvoudig te verhelpen. De overlast is er echter wel degelijk, maar dat weegt naar onze mening niet op tegen de evidente en veelvuldige voordelen die buitengevelisolatiesystemen bieden.
Alle gevels hebben te maken met verschillende soorten aantastingen door de natuur: soms door planten of algen en soms door dieren. Denk bijvoorbeeld aan vleermuizen of veldmuizen in spouwen of vogelnesten in ventilatieroosters. De schade aan onze gevelisolatiesystemen is vervelend en gelijk aan het risico bij andere (biobased) systemen zoals bijvoorbeeld houten gevels. Dat doet echter niets af aan de kwaliteit van het gevelisolatiesysteem.
Voor reparatie aan de gevel, neem contact op met het applicatiebedrijf dat het gevelisolatiesysteem heeft aangebracht.
Voor advies en/of het melden van schade aan de gevel, neem contact op met ecologisch adviesbureau Unitura: spechtenparkietenmeldpunt@unitura.nl.
Voor overige vragen, neem contact op met de Manager Duurzaamheid bij Sto Isoned: m.reekers@sto.com (Marthijn Reekers).
De specht is een beschermde diersoort, met een leefgebied door heel Nederland en is territoriaal. Om zijn gebied af te bakenen roffelt de specht in het territoriumseizoen (ca. november, december) en in het broedseizoen op boomstammen. Soms gebruikt hij daarvoor de hoeken van gebouwen, waarbij gevels met gevelisolatiesystemen voor de specht ‘net zo lekker’ klinken. Nadat er een gat is ontstaan blijkt er geen voedsel aanwezig en geen plek om te nestelen. Meer info op Grote bonte specht | Vogelbescherming
In met name West-Nederland zijn Groene Halsbandparkieten aanwezig, die soms de gaten van de spechten overnemen om er wel te nestelen. Het gat wordt vergroot en de isolatie wordt uitgegraven. Groene Halsbandparkieten zijn een invasieve soort en niet beschermd. Ze leven samen in grote en kleinere kolonies en verspreiden zich (relatief) langzaam vanuit West Nederland over het land. Ze verzamelen zich vaak in bomen en zijn soms op gevels te zien, om mineralen uit voegwerk te halen. Ze zijn zeer pienter en nieuwsgierig, waarbij ze ook onderdelen van gevels vernielen; van daktrimmen tot gevelafwerkingen. Meer info op Halsbandparkiet | Vogelbescherming
Gevelisolatiesystemen zijn populair: ze worden bij steeds meer bouwprojecten toegepast, zowel bij nieuwbouw als renovatie. De systemen zijn licht van gewicht, snel te monteren zowel in het werk als in de fabriek en hebben een lage CO2 impact. Al die voordelen sluiten goed aan op de sterke behoefte om efficiënt en duurzaam te bouwen. En in een gebouwde omgeving met groenvoorzieningen of in een natuurrijke omgeving hebben we te maken met de invloeden van flora en fauna, zoals het gedrag van spechten.
De logische eerste vraag die voor ons belangrijk is: is schade aan de gevel te voorkomen? Kunnen we de spechten tegenhouden de gevel te beschadigen? Kunnen we ze beïnvloeden tot ander gedrag? Dat is geen vraag voor gevelspecialisten, maar wel voor vogelkenners. Dus zochten we contact met branchegenoten en zijn we gezamenlijk terechtgekomen bij ecologisch adviesbureau Unitura en Arcadis om te onderzoeken waar de oorzaken liggen en wat er aan te doen is. Het onderzoek is een gezamenlijk initiatief van de Bond voor Pleisterbouw en de resultaten en adviezen verwachten we omstreeks juni 2025.
Tegelijkertijd is Sto een technisch onderzoek gestart naar of en hoe we eventueel het systeem nog weerbaarder kunnen maken voor deze schades. Hierbij spelen ook regelgeving, normeringen en economische haalbaarheid een grote rol. Voor dit onderzoek testen we meerdere opbouwen van onze systemen met een mechanische specht-opstelling, die de werkelijke impact zo goed mogelijk benadert. De resultaten verwachten we medio zomer 2025.
